صفحه نخست » عمومی » معرفی مؤسس مدرسه، آیت الله ممدوحی

معرفی مؤسس مدرسه، آیت الله ممدوحی

زندگی‌نامه‌ی آیت الله حسن ممدوحی کرمانشاهی

(مؤسس مدرسه مبارکه ثامن الائمه علیه‌السلام)

آیت‌الله‌ ممدوحی‌ در سال‌ ۱۳۱۸ هجری‌ شمسی‌ در کرمانشاه‌ در خانواده‌ای‌ متدین‌ و دانش‌ دوست‌ چشم‌ به‌ جهان‌ گشود. پدرش‌ به‌ پیشه‌ تجارت‌ اشتغال‌ داشت‌ و خود، تا شرح‌ لعمه‌ را خوانده‌ و بر آن‌ مسلّط‌ بود. خانه‌ ایشان‌ در کرمانشاه‌ محل‌ رفت‌ و آمد روحانیان‌ و علماء شهر بود.
دوران‌ تحصیل‌:
آیت‌الله‌ ممدوحی‌ در هفت‌ سالگی‌ به‌ دبستان‌ رفت‌ و پس‌ از اتمام‌ تحصیلات‌ کلاسیک‌ به‌ تحصیل‌ علوم‌ دینی‌ روی‌ آورد، امّا این‌ مسأله‌ ابتدا با مخالفت‌ خانواده‌اش‌ رو به‌ رو بود. از این‌ رو، وی‌ چهل‌ زیارت‌ عاشورا در حالت‌ ایستاده‌ نذر کرد. عازم‌ شدن‌ او به‌ قم‌ در زمانی‌ بود که‌ بخشی‌ از دروسِ دورۀ‌ مقدمات‌ را به‌ پایان‌ برده‌ بود. در قم‌ به‌ تکمیل‌ دروس‌ دورۀ‌ مقدمات‌ پرداخت‌ و سپس‌ به‌ درس‌ شرح‌ لمعتین‌ رفت‌. حجرۀ‌ او در قم‌ در مدرسه‌ علمیۀ‌ حجتیه‌ قرار داشت‌ و شرط‌ ورود به‌ آن‌، امتحان‌ دادن‌ شرح‌ لمعه‌ بود؛ امّا سفارش‌ ویژه‌ آیت‌الله‌ العظمی‌ سید احمد زنجانی ‌(ره‌) باعث‌ شد که‌ وی‌ را بدون‌ امتحان‌ به‌ آن‌ مدرسه‌ بپذیرند.
با پایان‌ یافتن‌ دورۀ سطح‌، به‌ درس‌ خارج‌ استادان‌ برجستۀ‌ دورۀ‌ خود رفت‌ و در کنار آن‌ از تحصیل‌ علوم‌ عقل‌ و حکمت‌ نیز باز نماند و از شاگردان‌ دروس‌ عمومی‌ و خصوصی‌ علامه‌ طباطبایی ‌(ره‌) به‌ شمار می‌آمد و مدت‌ زیادی‌ از وقت‌ خود را به‌ مباحثه‌، دقت‌ و ملازمه‌ با استادان‌ خود می‌پرداخت‌ که‌ باعث‌ شد خاطرات‌ بسیاری‌ از آن‌ بزرگواران‌ در سینه‌ داشته‌ باشد. همچنین‌ در دروس‌ اخلاق‌ آن‌ روزگار شرکت‌ ویژه‌ داشت‌ و از این‌ رهگذر، به‌ تهذیب‌ نفس‌ و کسب‌ ملکات‌ فاضله‌ می‌پرداخت‌. او در این‌ سالها، از تدریس‌ آنچه‌ آموخته‌ بود، دریغ‌ نکرد برخی‌ از کتب‌ را بارها تدریس‌ فرمود.
استادان‌ و دوستان‌:
آیت‌الله‌ ممدوحی‌ در سالهای‌ تحصیل‌ خود، محضر عالمان‌ بسیاری‌ را درک‌ کرد. او که‌ شرح‌ لمعه‌ را نزد «آیت‌الله‌ ستوده»‌ خوانده‌ بود، برای‌ خواندن‌ کتاب‌ مکاسب‌ به‌ درس‌ «آیت‌الله‌ مشکینی»‌ رفت‌ و رسائل‌ را نزد «آیت‌ الله‌ نوری‌ همدانی»‌ و «مرحوم‌ آیت‌الله‌ آذری‌ قمی»‌ و کفایه‌ را خدمت‌ «آیت‌ الله‌ سلطانی»‌ فرا گرفت‌. با اتمام‌ دورۀ سطح‌ و ورود به‌ درس‌ خارج‌، در درس‌ فقه‌ مرحوم‌ «محقق‌ داماد» شرکت‌ کرد و مدت‌ چهارده‌ سال‌ به‌ درس‌ آیت‌الله‌ العظمی‌ گلپایگانی‌ (ره‌) رفت‌ و تا دو سال‌ پیش‌ از رحلت‌ آن‌ مرجع‌ بزرگ‌، در درس‌ او حاضر می‌شد. در این‌ سالها، برای‌ تحصیل‌ اصول‌ فقه‌ نیز به‌ درس‌ خارج‌ «مرحوم‌ میرزا هاشم‌ آملی»‌ رفت‌ و سالها از محضر او کسب‌ فیض‌ کرد.
آیت‌الله‌ ممدوحی‌ در سالهای‌ تحصیل‌ خود، علوم‌ عقلی‌ و حکمت‌ را نیز به‌ خوبی‌ فرا گرفت‌ و مدتها در درس‌ اسفار علامه‌ عظیم‌ الشأن‌ سید محمد حسین‌ طباطبایی ‌(ره‌) حاضر می‌شد. علاوه‌ بر آن‌ در جلسات‌ خصوصی‌ علامه‌ که‌ در شبهای‌ پنج‌شنبه‌ و جمعه‌ تشکیل‌ می‌شد، شرکت‌ داشت‌ و نیز از شیوۀ اخلاقی‌ و برنامه‌های‌ سیر و سلوک‌ او بهره‌های‌ فراوان‌ می‌برد.
با رحلت‌ علامه‌ طباطبایی‌، در درس‌ اسفار و فصوص‌ الحکم‌ «آیت‌الله‌ جوادی‌ آملی»‌ شرکت‌ نمود و بعدها به‌ درس‌ «آیت‌الله‌ حسن‌زاده‌ آملی»‌ نیز می‌رفت‌ و از محضر این‌ دو عالم‌ بزرگوار نیز به‌ بهترین‌ وجه‌ استفاده‌ می‌نمود. آیت‌الله‌ ممدوحی‌ در سالهای‌ تحصیل‌ خود با طلاب‌ و فضلا‌ مباحثه‌، مرافقت‌ و دوستی‌ داشت‌ که‌ از جمله‌ آنان‌ به‌ آیت‌الله‌ سید محسن‌ خرازی‌، آیت‌الله‌ رضا استادی‌ و آقای‌ شیخ‌ قدرت‌ اللّه‌ نجفی‌ اشاره‌ کرد. وی‌ بسیاری‌ از دروس‌ آموخته‌ را با این‌ بزرگواران‌ مباحثه‌ می‌نمود.
فعالیتهای‌ علمی‌ و فرهنگی‌:
زندگی‌ آیت‌الله‌ ممدوحی‌ سرشار از تلاشهای‌ علمی‌ و فرهنگی‌ است‌. این‌ عالم‌ بزرگوار در سالهای‌ عمر خود بارها کتب‌ درسی‌ فقهی‌ و اصولی‌ تا سطح‌ کفایه‌ الاصول‌ را تدریس‌ کرده‌ است‌ و از این‌ رهگذر شاگردان‌ بسیاری‌ را تربیت‌ نموده‌ است‌؛ امّا با توجه‌ به‌ نیاز حوزه‌های‌ علمیه‌ به‌ آشنایی‌ با علوم‌ عقلی‌ و با توجه‌ به‌ ضرورتهای‌ موجود در جهان‌ اسلام‌ و با سفارش‌ آیت‌الله‌ جوادی‌ آملی‌، به‌ تدریس‌ علوم‌ عقلی‌ روی‌ آورده‌ است‌ و پس‌ از بارها تدریس‌ کتب‌ بدایه‌ الحکمه‌ و نهایه‌ الحکمه‌ علامه‌ طباطبایی‌، شرح‌ اشارات‌ ابن‌ سینا و شرح‌ منظومه‌ سبزواری‌، هم‌ اکنون‌ به‌ تدریس‌ کتاب‌ اسفار می‌پردازد. او چندی‌ است‌ به‌ تدریس‌ کتاب‌ شریف‌ توحید صدوق‌ با روش‌ کارشناس‌ و تحقیق‌ در متن‌ و انطباق‌ با براهین‌ فلسفی‌ و کلامی‌ اشتغال‌ دارد.
آیت‌الله‌ ممدوحی‌ در طی‌ این‌ سالها کتب‌ فراوانی‌ را تألیف‌ و به‌ عالم‌ اسلام‌ ارزانی‌ داشته‌ است‌ که‌ از آن‌ میان‌ می‌توان‌ به‌ شرح‌ صحیفه‌ سجادیه‌، شرح‌ نهج‌البلاغه‌، شرح‌ رساله‌ الولایه‌ علامه‌ طباطبایی‌، رساله‌ای‌ در علم‌ امام‌، حقوق‌ اساسی‌، انسان‌ و جهان‌ در شناخت‌ مکتب‌ اسلام‌، اجتهاد و تقلید، حکمت‌ حکومت‌ فقیه‌ و شرح‌ رساله‌ الوجود کاشف‌ الغطاء اشاره‌ کرد. او بارها در مجامع‌ عمومی‌ و در شهرهای‌ گوناگون‌ به‌ سخنرانی‌ و تبلیغ‌ مبانی‌ اسلام‌ و شیعه‌ پرداخته‌ است‌ که‌ همواره‌ با استقبال‌ اقشار گوناگون‌، به‌ ویژه‌ جوانان‌ برومند رو به‌ رو شده‌ است‌.
فعالیتهای‌ سیاسی‌:
آیت‌الله‌ ممدوحی‌ با نخستین‌ بارقه‌های‌ مبارزه‌ با رژیم‌ طاغوت‌، به‌ صف‌ مبارزان‌ پیوست‌ و در طول‌ سالیان‌ حکومت‌ خاندان‌ پهلوی‌ از هیچ‌ تلاشی‌ در راه‌ مبارزه‌ با آن‌ حکومت‌ خائن‌ فروگذار نکرد که‌ بر اثر آن‌، بارها مورد تعقیب‌ و تهدید قرار گرفت‌. او همکاری‌ خود با جامعه‌ مدرسین‌ حوزه‌ علمیه‌ قم‌ را از همان‌ سالها آغاز کرد و در امور گوناگون‌ به‌ برنامه‌ ریزی‌ برای‌ مبارزه‌ منسجم‌ می‌پرداخت‌. او در اماکن‌ و شهرهای‌ گوناگون‌ سخنرانیهای‌ تندی‌ علیه‌ رژیم‌ شاه‌ انجام‌ می‌داد که‌ گاه‌ به‌ دستگیری‌ و بازداشت‌ او می‌انجامید. علاوه‌ بر آن‌، آیت‌الله‌ ممدوحی‌ با شناخت‌ هجمه‌های‌ فرهنگی‌ و ضرورت‌ تلاش‌ فرهنگی‌ برای‌ خنثی‌ کردن‌ شبهه‌های‌ مارکسیسم‌ و کمونیسم‌ به‌ تلاش‌ برای‌ آشنایی‌ جوانان‌ با مبانی‌ اسلام‌ و نقد دیدگاههای‌ مکاتب‌ التقاطی‌ می‌پرداخت‌.
آیت‌الله‌ ممدوحی‌ پس‌ از انقلاب‌ نیز به‌ حمایت‌ خود از امام ‌(ره‌) و رهبر معظم‌ انقلاب‌ ادامه‌ داد و در مسائل‌ گوناگون‌ همواره‌ مدافع‌ انقلاب‌ بود. او هم‌ اکنون‌ در قم‌ به‌ تدریس‌ و تربیت‌ شاگردان‌ مکتب‌ امام‌ صادق ‌(ع‌) اشتغال‌ دارد و چند سالی است که به عنوان نماینده خبرگان رهبری از شهر کرمانشاه در مجلس خبرگان رهبری اشتغال دارد.
ایشان شرح زندگی خود را به طور مختصر چنین می نگارد: اینجانب حسن ممدوحی پس از گذراندن ۱۴ الی ۱۵ سال درس خارج فقه و حدود ۷ سال خارج اصول روی به تدریس متون عالیه از رسائل، کفایه و غیره آورده و چندین بار دوره های آن کتب علمی را در عرصه تدریس خود داشته ام. با اضافه تعلیقه و حواشی بر تمامی کتب مزبور همزمان به تحصیل علوم عقلی (کلام، فلسفه، عرفان نظری) پرداخته و تمامی دوره های فلسفه مشاء و متعالیه را با طی کتب مرسوم به پایان رسانیده و سپس به تدریس جملگی آنها پرداختم و با تدریس و شرح و حواشی و تعلیقه شاگردان توان مندی را بحمدالله به عرصه مسائل عقلی عرضه داشته ایم که خود موجب گسترش فن عقلائی علوم حوزوی در نسل آتی حوزه علمیه خواهد بود.
در حین اشتغال به دروس فوق الذکر از تالیف و تصنیف خودداری نکرده و بیش از سی اثر علمی را به رشته تالیف و تحریر کشانده که بعضی مطبوع و اکثر آنها غیر مطبوع است و در طی دوران زندگی علمی خود به شغل دیگری هرگز مبادرت ننمودم و بلکه به خاطر پیشبرد دروس و استفاده بیشتر هم بحثان از مسافرت های بسیاری عبادی تفریحی که بحمدالله با دل و جان به تمام لوازم این تضلع ملتزم شدیم.
از اولین سالهای تحصیلی پیوسته به تدریس اشتغال داشته از ادبیات و منطق و علوم بلاغی تا عالی ترین سطوح و سپس تدریس خارج فقه را مدتی شروع کردیم که پس از مدتی روایات قیمه معجزه آسا که در رابطه با عقائد و معارف توحید صدوق بود با مراجعه شروح روائی موجود: شرح توحید قاضی سعید قمی، شرح بر اصول کافی آخوند ملاصدرا و مرآه العقول علامه مجلسی جملگی را به رشته بحث در آوردیم که همراه آن رسائل سبعه علامه طباطبایی: رساله الانسان قبل الدنیا و الانسان بعد الدنیا و الانسان فی الدنیا. رساله توحیدیه: اسماء، صفات، وسائط، افعال را نیز به ضمیمه آنها نمودیم که بحمدالله مجموعه ای بس عظیم فرآورده آن مباحث خواهد شد ان شاءالله. به امید آنکه در آینده تدریس این منابع عظیم علمی نیز در سلک دروس حوزوی در آمده و در پر بارتر شدن مکتب علمی حوزه اثر بسیار چشم گیری بگذارد.

صفحه آیت الله ممدوحی در پایگاه اندیشوران حوزه